صحت خبر-مهسا مژدهی: لولا دو سیلوا در انتخاباتی تاریخی رقیب راست‌گرای خود را شکست داد و برای چهارمین بار رئیس‌جمهور برزیل شد. پیروزی چشمگیر رئیس‌جمهور چپ‌گرای مستقر، لوئیز ایناسیو لولا دا سیلوا، در برابر فلاویو بولسونارو در روز یکشنبه، با کسب ۵۱.۸ درصد آرا در مقابل ۴۸.۲ درصد، تلاش‌های دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، برای تحکیم سلطه واشنگتن بر نیمکره غربی را محدود می‌کند. این نتیجه همچنین جایگاه پرجمعیت‌ترین کشور و بزرگ‌ترین اقتصاد آمریکای لاتین را به‌عنوان وزنه‌ای متقابل در برابر واشنگتن تثبیت می‌کند.
از زمان بازگشت برزیل به دموکراسی در سال ۱۹۸۵، هیچ رئیس‌جمهوری نتوانسته بود شکست در دور نخست انتخابات را جبران کند. نامزد حزب کارگران در فاصله سه هفته میان دو دور انتخابات، بیش از ۱۰ میلیون رأی به آرای خود افزود؛ در حالی که رقیبش تنها توانست ۳.۶ میلیون رای بیشتر به دست آورد.
این نتیجه، بازگشتی بی‌سابقه پس از موج پوپولیستی دور نخست انتخابات در اوایل ماه جاری بود؛ موجی که جریان ترقی‌خواه برزیل را شوکه کرده بود.
راست‌گرایان بی‌اثر نشده‌اند
پیروزی لولا بار دیگر نشان داد که نفوذ سیاسی او و کاریزمای شخصی‌اش همچنان پابرجاست. با این همه، شکست بولسونارو به معنای تضعیف نفوذ راست‌گرایان در کنگره و دولت‌های ایالتی نیست. این همان تناقضی است که دوره بعدی ریاست‌جمهوری لولا را شکل می‌دهد: پیروزی انتخاباتی تاریخی، اما فضای محدود برای حکمرانی.
بنا بر نوشته سی‌ان‌ان نخستین چالش لولا پس از جشن پیروزی، در عرصه قانون‌گذاری خواهد بود.
احزاب راست‌گرا ۳۰۳ کرسی از مجموع ۵۱۳ کرسی مجلس نمایندگان را در اختیار خواهند داشت. در مقابل، جریان چپ ۱۲۴ کرسی و جریان میانه ۸۶ کرسی در اختیار دارد.
در مجلس سنا نیز راست‌گرایان نزدیک به دوسوم کرسی‌ها را کنترل خواهند کرد. البته این وضعیت به آن معنا نیست که همه سناتورها و نمایندگان راست‌گرا به‌طور خودکار با دولت مخالفت خواهند کرد، اما نشان می‌دهد لولا برای پیشبرد طرح‌هایش و دفاع از اولویت‌های دولت، ناچار است فراتر از پایگاه سیاسی خود ائتلاف‌هایی ایجاد کند.
نقشه دولت‌های ایالتی نیز از تداوم قدرت جریان محافظه‌کار حکایت دارد. در مجموع دو دور انتخابات، حزب لیبرال بولسونارو پنج فرمانداری ایالتی را به دست آورد. حزب جمهوری‌خواهان و حزب ترقی‌خواه نیز هر کدام چهار فرمانداری کسب کردند. حزب کارگران چهار فرمانداری به دست آورد و حزب سوسیال‌دموکرات، که سیاستمدارانی با ائتلاف‌های سیاسی متفاوت را در خود جای داده است، پنج فرمانداری دیگر را تصاحب کرد.
پیچیدگی روابط با آمریکا
لولا در آستانه آغاز چهارمین دوره ریاست‌جمهوری خود باید تصمیم بگیرد که روابط با ایالات متحده را چگونه مدیریت کند. مساله اصلی این است که دونالد ترامپ رئیس‌جمهور ایالات متحده از رقیب لولا پشتیبانی کرده و اساسا علاقه‌ای به برقراری دولتی چپ‌گرا در برزیل ندارد. با همه اینها، در آمریکای لاتین لولا نمی‌تواند بدون اینکه در معادلات خود ترامپ و ایالات متحده را در نظر داشته باشد، قدم بردارد.
او در ماه سپتامبر و در سخنرانی خود در سازمان ملل، در پیامی خطاب به واشنگتن گفت: برزیل حیاط خلوت هیچ‌کس نیست. در عمل اما لولا محافظه‌کارانه‌تر عمل کرده است. هر چند لولا دا سیلوا در انتقاد از ترامپ کم نمی‌گذارد اما در عین حال همواره نوعی تعادل را در ارتباط با واشنگتن حفظ کرده است.
از سوی دیگر به گفته تحلیلگران، پیروزی لولا کارزار دولت ترامپ را برای ترغیب برزیل به پیوستن به ائتلاف نظامی آمریکا علیه کارتل‌های مواد مخدر و دسترسی ترجیحی به مواد معدنی حیاتی این کشور دشوارتر می‌کند. دولت ترامپ برای احیای سلطه آمریکا در منطقه از تعرفه‌های سنگین، تحریم‌های شدید و نیروی نظامی استفاده کرده است.
آسوشیتدپرس معتقد است: هر دو طرف دلایلی برای همکاری با یکدیگر دارند. واشنگتن به منابع عظیم عناصر خاکی کمیاب برزیل چشم دوخته است تا وابستگی صنایع دفاعی آمریکا به چین را کاهش دهد. لولا نیز به دنبال جذب سرمایه‌گذاری خارجی و کاهش تعرفه‌ها برای صادرکنندگان برزیلی است.
بحران‌هایی که انتظار لولا را می‌کشند
در دهه‌های اخیر، مسیحیت انجیلی در سراسر برزیل گسترش یافته است. رهبران کلیساها نیز از سیاست‌های محافظه‌کارانه اجتماعی حمایت کرده‌اند که ژائیر بولسونارو و پسرش از آنها دفاع می‌کنند.
گاردین در گزارشی به بحران‌های پیش روی لولا پرداخته و نوشته است: دولت ژائیر بولسونارو با سیاست‌های خود به هجوم استخراج‌کنندگان غیرقانونی طلا دامن زده بود؛ فعالیتی که افزایش بی‌سابقه قیمت جهانی طلا آن را تشدید کرد و به منطقه بومی‌نشین یانومامی در بخش‌های شمالی آمازون آسیب گسترده‌ای رساند.
لولا پس از شکست ژائیر بولسونارو در سال ۲۰۲۲، برنامه‌ای زیست‌محیطی برای اخراج معدن‌کاران غیرقانونی آغاز کرد و در این مسیر با صنعت استخراج منابع طبیعی که گردش مالی آن به میلیاردها دلار می‌رسد، مقابله کرد. او در کنار اجرای سیاست‌های گسترده‌تر زیست‌محیطی، میزان جنگل‌زدایی در آمازون را به پایین‌ترین سطح ثبت‌شده رساند.
پیروزی لولا امیدواری‌ها را برای تداوم این سیاست‌ها افزایش می‌دهد، اما او باید با کنگره‌ای همکاری کند که در انتخابات اخیر تشکیل شده و شمار بی‌سابقه‌ای از سیاستمداران راست‌گرا را در خود جای داده است؛ افرادی که با حقوق جوامع بومی و مسائل زیست‌محیطی مخالفت دارند.
۳۱۲